Dziecko a rozwód, rozstanie rodziców…

Rozwód lub rozstanie się z partnerem dla dorosłego i dojrzałego człowieka jest bardzo trudnym i obciążającym doświadczeniem. Dziecko, które nie posiada w pełni ukształtowanej osobowości i charakteru oraz nie dysponuje zasobami i możliwościami adaptacyjnymi rozwiniętymi jak u dorosłych, może wykazywać spore problemy w poradzeniu sobie z rozstaniem rodziców. Z natury kocha obydwojga rodziców tak samo, a próba odnalezienia się w sytuacji rozpadu rodziny, w której do tej pory funkcjonowało może stać się traumatycznym przeżyciem. To, jakie doświadczenia wyniesie z tak trudnego dla niego etapu w życiu zależy przede wszystkim od rodziców i ich umiejętności np. wychowawczych.

W trakcie rozstania towarzyszą nam intensywne emocje. Nie potrafiąc ich ukryć przed dzieckiem narażamy go na słuchanie komentarzy i wypowiedzi lub przyglądanie się pewnym reakcjom i zachowaniom, które powinny być kierowane wyłącznie do osób dorosłych. Łatwo jest w ten sposób zburzyć wizerunek drugiego rodzica i podważyć jego postrzeganie w oczach naszego potomka, a przecież dziecko nie powinno wybierać, który z rodziców jest „lepszy”. Idealnym modelem postępowania jest postawienie dobra i poczucia bezpieczeństwa dziecka, jako wartości nadrzędnej i podjęcie próby chronienia go przed potencjalnymi skutkami rozstania. Rodzice wykazujący się taką postawą są w stanie ograniczyć do minimum konsekwencje rozstania i pomimo owej „rewolucji” ponownie zapewnić dziecku kochający dom- oddzielnie u mamy i oddzielnie u taty. Umiejętność wyjścia poza własne emocje pozwoli uniknąć walki o dziecko, którego rodzice nie są w stanie „rozerwać na pół”. Niestety tych idealnych modeli postępowania w sprawach rozwodowych z dzieckiem jest wciąż za mało, bowiem dorośli kierujący się uczuciem wściekłości, a nie rzadko chęcią zemsty, zapominają o ochronie własnego potomka i tego, co jest dla niego najlepsze. Pamiętaj zatem, że:

  • Niezależnie od tego, co się dzieje pomiędzy Tobą a byłym partnerem, nie wolno Ci manipulować dzieckiem w celu uzyskania własnych korzyści,

  • Dziecko kocha Was dokładnie tak samo. Nie zmuszaj go do dokonywania wyboru, które z Was jest lepszym rodzicem,

  • Nie przekupuj go w celu uzyskania jego aprobaty i chęci spędzania z Tobą większej ilości czasu. To najprostsza droga do wpojenia mu nieprawidłowych wzorców i postaw, które w życiu będzie powielał,

  • Dziecko ma prawo do kontaktu z obydwojgiem rodziców. Staraj się nie izolować go od drugiego rodzica,

  • Nie manipuluj wizerunkiem drugiego rodzica. Staraj się w miarę możliwości negatywne komentarze na temat drugiego rodzica zachować dla siebie,

  • W obecności dziecka okazuj byłemu partnerowi/partnerce szacunek. Nie musicie się lubić, ale to, jakie postawy w takiej sytuacji pokarzecie będzie miało znaczenie, jeśli chodzi o przyszłe traktowanie ludzi przez Wasze dziecko,

  • Z dzieckiem trzeba rozmawiać. Kluczem do łatwiejszego poradzenia sobie z zaistniałą sytuacją może być adekwatna i dostosowana do możliwości dziecka rozmowa, która ułatwi mu zrozumienie tego, co się dzieje,

  • Dziecko może mieć poczucie winy za rozpad rodziny. Bardzo ważnym jest zapewnienie go o miłości ze strony obydwojga rodziców, pomimo ich rozstania,

  • Należy pozwolić dziecku na przeżywanie emocji związanych z Waszym rozstaniem. Bądź przy nim wtedy, gdy będzie sobie z nimi radzić, albo potrzebować wsparcia,

  • Poczucie bezpieczeństwa i stabilizacji dla dziecka jest w tej chwili bardzo ważne. Zadbaj o spokojną i przyjazną atmosferę w domu, tak, aby stał się on azylem i miejscem, do którego będzie chciało wracać,

  • Może pojawić się wiele pytań ze strony dziecka. Odpowiadaj na nie, choć będą trudne lub bez odpowiedzi. Da to dziecku poczucie większej stabilizacji i pewniejszej przyszłości,

  • Dziecko może przejawiać trudne zachowania związane z brakiem umiejętności radzenia sobie z tym kryzysem. Ataki złości, histerii, próby wymuszania określonego zachowania, bunt, argumentacja, iż drugi rodzic jest lepszy, bo np. pozwala na więcej to dość częste zachowania, które mogą się pojawić. Dziecko może się skarżyć na dolegliwości somatyczne jak np. ból brzucha czy trudności z zasypianiem, co może być objawem stresu, jakiego doznaje. Postaraj się być wyrozumiałym rodzicem i rozmawiać z dzieckiem każdorazowo po wystąpieniu takiego zachowania, a w razie potrzeby szukać pomocy u specjalistów.

  • Rozstanie się rodziców w pierwszych latach życia dziecka daje szansę na lepsze poradzenie sobie z tą sytuacją u potomka. Wynika to między innymi z mniejszej ilości wspomnień związanych z tym doświadczeniem jak również dłuższym okresem na adaptację do nowych okoliczności.

To czy i w jaki sposób dziecko odnajdzie się po rozwodzie lub rozstaniu rodziców zależy przede wszystkim od Was, bowiem na Waszych barkach spoczywa obowiązek zapewnienia mu domu, do którego będzie chciało wracać. Starając się zapamiętać powyższe wskazówki macie szansę uniknąć całego dramatu związanego z Waszym rozstaniem, na które skażecie też dziecko, jeśli nie potraktujecie jego dobra, jako najważniejszego. Istnieją domy, w których pomimo rozstania się obydwojga rodziców i założenia nowych rodzin dziecko wyrasta na stabilnego emocjonalnie i dojrzałego człowieka, a doświadczenia spowodowane rozwodem nie stanowią traumy ciągnącej się za nim do końca życia. Nie każde dziecko pochodzące z „rozbitej” rodziny nie będzie potrafiło jej założyć. To, jaka przyszłość go czeka w dużej mierze zależy od tego jak pomożecie mu przetrwać Wasze rozstanie.

Każde dziecko reaguje na rozwód indywidualnie. Jeśli chcesz porozmawiać o tym jak przygotować dziecko do Waszego rozstania lub jak pomóc mu je przetrwać – zadzwoń: (0-22) 544-26-00. Przyjmuję w czwartki od godz. 17.00 w Centrum Zdrowia Ursynów na ul. Indiry Gandhi 11 w Warszawie.

mgr Agata Cedrowska

Ukończyła Psychologię Kliniczną w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Wykształcenie uzupełniła studiami podyplomowymi z Seksuologii Klinicznej na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Od ukończenia studiów zawodowo związana z pracą z osobami niepełnosprawnymi. Obecnie zatrudniona w jednym z warszawskich ośrodków wspierających osoby po kryzysie psychicznym.